Drone’lar yakın gelecekte hayatımızda daha çok yer alacak

Huma Eğitim ve danışmanlık insansız araçlar konusunda neler yapıyor?

Bizim konu ile ilgimiz iki şekilde. Geleceğin tüm taşıması ve aslında sadece taşıma ile sınırlı kalmayarak insan hayatının tüm lojistiğinden birçok alana kadar insansız araçları yollarda, evimizde, havada, denizde aslında her yerde göreceğiz. Bu araçlar uzaktan kumanda edildiği için otonom olsun olmasın kullanıcıların mutlaka ne fayda elde edeceklerini iyi bilmeleri lazım. Bu yüzden insan kaynağı ile işe başladık ve öncelik eğitim dedik.  Aracın kendisi insansız olabilir ama kullanan bir insan sonuçta. Biz de 7’den 77’ye herkesi Drone teknolojilerine en iyi şekilde hazırlayabilecek eğitim ve sistem programlarıyla eğitimler veriyoruz. ‘Ticari Drone Pilot Lisansı’ İHA0-İHA1 seviyesinden başlıyor, özelde de farklı sektörlere odaklanan geniş bir yelpazede eğitim hizmetlerimizi sunuyoruz.

İkinci olarak da bu araçlar nasıl fayda sağlayabilir teknoloji olarak nerelere kadar gidebilirler ona göre çözümler üretiyoruz. 

Türkiye’nin insansız araçlar konusunda geldiği nokta hakkında bilgi verir misiniz?  Hazırlıklı mıyız, yoksa hazırlıksız mı yakalanıyoruz?

Genel olarak dünya hazırlıksız bu konuya. Bu konuda eşitiz dünya ile. Bir teknoloji zirveye ulaştığında hadi ben de yapayım dediğinizde olmuyor. En başında bir mücadeleye girip bir platformda yer almak lazım. Dünya ile karşılaştırıldığında Türkiye iyi bir noktadayız. Erken yola çıkılmış. 2004’den itibaren özellikle savunma sanayi alanında çok güzel yatırımlar oldu.

İnsansız araçlar dediğimizde bunun temelinde sürücüsü içinde olmayan uzaktan kumanda edilen araçlardan bahsediyoruz. Şu an biraz daha reklam amaçlı kullanılıyor. İnsansız taksi, pizza teslim eden araçlar vs. ama bu iş şu anda çok pratik çalışmalar değil. Ama çok hızlı bir şekilde o noktaya gelecek ve 3-5 sene içinde çok değişik uygulamalar göreceğiz. 10- 15 sene içinde şehirlerin değiştiğini göreceğiz. Bunların alt yapısının hazırlanması çok önemli. Bu konuyu teknoloji ile çok ilgisi olmayanlar sorduğunda şöyle açıklıyorum. Nasıl 1905’de biri diğerinin karşısına geçip ya ben bir araba gördüm önünde at yok dediyse insansız araçlar bugün öyle.

İnsansız araçlara kimler hazırlanmalı sıradan insanlar mı firmalar mı?

Firmaların yapacağı atılımlar olacak. Firmalar bu teknolojileri ne kadar erkenden bünyelerine katmaya başlarlarsa o kadar iyi. Zira teknolojilerin kullanımı daha da artacak ama halkın da bu anlamda bilinçli olması gerekiyor. Eğitimlerimizin ilk amacı bu bilinci yerleştirmek. İnsanlara doğru kaynağın nerede olduğu, bu işin nereye gideceğini anlatıyoruz. İnsansız hava araçları ya da drone’lar sizin hayatınızı birkaç sene sonra ne noktada ilgilendirmeye başlayacak konusunda bilgilendirmeler yapıyoruz.

Belki siz drone pilotu olmayabilirsiniz ama yanınızda drone pilotu çalıştırmanız gereken bir işiniz olabilir. Ve en önemlisi çocuklarımız. Bugün doğan çocuklar 15-17 yaşına geldiklerinde insansız araçların içinde bulacaklar kendilerini. Bugünden onları doğru kaynaklara yönlendirmeliyiz.

İnsansız araç eğitimleri neleri kapsıyor?

Adı genelde böyle bilindiği için drone eğitimi diyoruz biz verdiğimiz eğitimlere. Ama sektörel olarak baktığınızda yaptığımız iş insansız araçlar eğimi. Hatta insansız araç sistemleri. Çünkü burada konu sadece uçan, yüzen, giden araç değil. Bir de onun arkasında çalışan devasa bir operasyon var. İletişiminden kontrolünden havada hangi araç ne yapıyor gibi. Bu sistemler gittikçe de komplikeleşiyor.

örneğin medya sektörü droneları yani uçan kameraları ilk tanıyan sektör mesela.

Amerika’dan örnek verecek olursak Amerika’da 1 milyon 200 bin kişiye drone pilotu lisansı verildi. Bunların yüzde 80’i hobi amaçlı. Yüzde 20’si ticari amaçlı ki, bu sayı da 250 bin kişi yapar. Türkiye’de drone pilotu lisansı olan kişi sayısı 5 binin altında.

Nasıl işliyor bu sistem?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü drone lisansı veriyor. Eğitimlere katılıyorsunuz, eğitimler drone’un  kilosuna kalkış ağırlığına göre kategorilendiriliyor. İHA 1 ,İHA 0 gibi sınıflandırması var. 500 gr’ın altında ise drone hiç bir şeye gerek yok, o oyuncak statüsünde. 4 kiloya kadar İHA 0, fotoğraf ve kamera çekimlerinde kullanılan İHA 1’dir. Kalkış izninin alınması onu kullanan pilotu el kitabının olması vs. var.

Bunlarla ilgili eğitimlerimiz var 36 saat sürüyor. Sonrasında bir pratik eğitimimiz var. Hatta meslek grubuna göre spesifik verilen kamera eğitimi, uzaktan ölçümleme gibi eğitimler var.  Drone’u neden kullanıyorsanız onun eğitimleri var. Eğitim sonunda da sertifika veriyoruz.

Drone’lar önümüzdeki 10- 15 yıl içinde hayatımızda nasıl yer alacaklar? Drone pilotları ne gibi işler yapacak bu aldıkları sertifikalarla?

Şöyle bir örnek verelim. Geleceğin şehrini düşünelim. İstanbul’un genelinde yükselen vinçler görüyoruz. 15 sene sonra o vinçler yükselmeyecek, çünkü drone’lar gelecek binaları çıkacak. Baktığınızda Boing 500 kilo kaldıran endüstriyel drone yapıyor bugün. Doğru planlayıp kontrol ettiğinizde hele bir de otonom tarafı gelişiyorsa çok abartı belki ama siz autocad’i yükleyeceksiniz araçlar size binanın kabasını yapacak. Vinç operatörü diye bir meslek kalmayacak mesela. Drone operatörü onun yerini alacak.

İnsansız araçta neden pilot var?

Bilimkurgu olarak o kadar gerçekdışı şeyler önümüze konuluyor ki her şey çok kolaymış gibi geliyor ama değil. En kötü ihtimalle birinin enter tuşuna basması lazım.

Bugün İstanbul’dan Newyork’a kendi başına gidebilen uçaklar da var o zaman neden pilot var. Kendi kalkıp inebiliyor bu uçak. Neden pilota ihtiyaç var. Sorumluluk alma anı geldiğinde hukuken orada birinin olması lazım. Hukuken makine bozuldu uçak düştü diyemezsiniz.  Drone pilotu da bu mantıkta gerekli.

İnsan faktörü hep olacak yani?

21. yüzyıl içinde insan faktörünün teknolojinin dışında düşünülmesi mümkün değil. Bu teknolojiler bizim için yapılan teknolojiler. İnsan hayatı faydası için yapılıyor. Bir insan her zaman karşısında muhatap alacağı birini arayacak. Yapay zeka daha o seviyede değil. Makinanın sorumluluğu nasıl belirlenecek?

Drone eğitimi ve pilot lisansı almak isteyenler neler yapmalı?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün web sitesine girildiğinde gerekli yönlendirmeler yapılıyor. Talimatname ve bu eğitimleri veren bütün şirketlerin listesi var. Zorlu bir şey değil, maliyetli bir şey değil.

Drone’larla haşır neşir olmak için illa bir drone almaya gerek yok. Bizim genç arkadaşlara tavsiyemiz şu: bilgisayara simülasyonunu indirin. Teknolojiyi yakından tanıyın ve konuya aşina olun, pratiğini bilgisayardan yapın.  

Yolda drone uçurmak başka şey. Pahalı aletler bunlar ve çok kolay kırılabiliyor. Mutlaka herkes bu işi takip etsin. Çünkü yakın bir zamanda 3-5 yıl içinde hayatımızın ayrılmaz bir parçası olacak dronelar. Bundan siz nasıl faydalanacaksınız, size ürün sunanlar bu işi drone’la yapıyorum dediğinde acaba gerçekten öyle mi yapıyor? Yoksa farklı bir yol mu kullanıyor?

Artık yeni bir meslek doğuyor. Hatta birçok çalışmaya göre geleceğin ilk 10 mesleğinin arasında drone sistem operatörlüğü var. Olay sadece drone pilotluğu değil, tasarımı, kurgulanması ve işletilmesi. Amerika’da insansız hava araçları üniversitesi kuruldu. Master, doktora programları yakında başlayacak.

Drone okuryazarlığı diye bir kavram olacak. Bu konuya ne kadar erken başlanırsa o kadar yol alınır.

Drone üretiyor muyuz?

Bizde montaj tarafı var. Üretim Türkiye’de yok. Zaten dünyada bir elin parmakları ile gösterebilirsiniz bu işin üretimini yapan firmaları. O kadar basit teknolojiler değil. Biz de o yönde çaba harcıyoruz

Son olarak neler diyebilirsiniz?

İnsansız araçları yakından takip edin. Sosyal medyada,  İngilizce, Türkçe çok kaynak var. Çok kısa sürede hayatımızın tam içine girecekler.