Trafik yönetim sistemleri ve akıllı trafik uygulamaları

1.500.000.000 (Bir buçuk milyar), resmi olmayan verilere göre dünyadaki motorlu araç sayısının 2020 yılında ulaşmasının beklendiği miktar”

Uzun yıllardır insan nüfusunun telafuzu için kullandığımız milyar mertebesindeki sayıları artık motorlu taşıt kullanım sayısını ifade etmek için de kullanmaya başladık. 2020 yılında dünya nüfusunun 8 milyara ulaşması bekleniyor ve bu da ortalama olarak her 100 kişiye 19 araç düşeceği anlamına geliyor. AB üyesi ülkeler ve Kuzey Amerika kıtasında ise bu ortalama 50 aracın üzerine çıkmakta.

Ülkemize baktığımızda ise araç sayısında dünyadakinden daha hızlı bir artış göze batmakta. TÜİK verilerine göre son 20 yılda trafikteki motorlu araç sayısı neredeyse 2,5 kat artmış durumda. Ülkemizde ve özellikle büyük şehirlerdeki trafik sıkıntısının en büyük nedeni olan bireysel araçlanma yani otomobil sayısında ise bu artış çok daha yüksek seviyelerde.

Bu rakamlar ülkemizde ortalama her 4 kişiye 1 araç, her 7 kişiye ise 1 otomobil düştüğünü bize göstermekte. Tabi ki bu istatistik coğrafyaya homojen bir dağılım göstermiş durumda değil. Özellikle büyük şehirlerde otomobil sayısı ve bireysel kullanım giderek artmakta. Artık trafikte bir çok araçta sürücü dışında bir yolcu olmadığı da bu istatistiğin en net açıklayıcısı. Aşağıdaki tabloda da görülebileceği üzere ülke ortalaması olan 4 kişiye 1 araç, büyük illerde 4 kişiye, 5 kişiye 1 otomobile indirgenmiş durumdaki bu da özellikle nüfusu yüksek veya nüfus yoğunluğu belli bir coğrafyaya sıkışmış şehirlerde trafik sorunu olarak bizlerin karşısına çıkıyor.

Bu denli hızlı bireysel araçlanmanın doğurduğu bir çok soruna yerel yönetimler, özel kuruluşlar ve devletler yıllardır çözüm arayışı içerisindeler. Elbette her şeyin başında bilinçli/eğitimli ve kurallara uyan sürücüler yetiştirmek bu sorunları daha yönetilebilir kılmak için en büyük ihtiyaç ama malesef bir çok ülkede artık sürücüleri eğitmek eğer kültürel bir eğilim yok ise pek mümkün değil. Deyim yerinde ise ve belki de biraz kaba tabirle sürücülerin akıllandırılamadığı bu noktada trafik yönetimini daha sistemsel, günümüz popüler tabiri ile “akıllı” yapmak trafik sorununu çözmek için artık bir çok ülke ve yerel yönetimin uyguladığı yöntemlerin başında geliyor.

Trafik yönetim sistemlerinin tarihçesine baktığımızda ilk uygulamaların bugün bile halen trafik sistemlerinin temelini oluşturan üç ışıklı trafik lambaları ile 1914 yılında Amerika’nıın Ohio eyaletinde yapıldığını görmekteyiz. Bundan yaklaşık 20 yıl sonra yine Amerika’da özellikle ana yol ve katılımlardaki trafiği daha verimli yönetmek için ilk kütle sensörlü (dilimize de aslında ingilizce adı ile yerleşmiş olan “Loop Sensörler”) trafik yönetim sistemleri kullanılmaya başlanmıştır. Kütle sensörleri vasıtası ile araç varlığı ve yoğunluğu ölçümlenmekte, buradan elde edilen veriye göre de ilgili yoldaki araçlara geçiş üstünlüğü trafik lambaları ile sağlanmakta id. Ülkemizde halen daha bir çok trafik lambası ve kavşak noktaları bu kütle sensörleri vasıtası ile yönetilmektedir.

İkinci Dünya Savaşı sonrası 1960’lı yıllarla birlikte yine Amerika’da trafik yönetim sistemlerine verilen önem artmaya başlamış, trafik yönetim sistemlerinin geliştirilmesi üzerinde çalışması için bir çok departman ve organizasyon kurulmuştur.

1980’li yıllarla birlikte özellikle Japonya ve Avrupa Birliği ülkelerinin de teknolojik atılımları ve üretimde söz sahibi olmaya başlaması ile trafik yönetim sistemleri konusunda uygulamalar farklı coğrafyalara da yayılmaya başlamıştır. Ülkemizde de özellikle 2000’li yılların başı ile birlikte çeşitli akıllı trafik çözümleri uygulanmaya başlamış, 2010 yılından sonra ise gerek “Akıllı Şehir” konsepti dahilinde gerekse özel veya lokal uygulamalar ile belediyeler, emniyet birimleri ve jandarma bünyesinde Trafik Yönetim Sistemleri kurulmuş ve trafik daha akılcı yönetilmeye başlanmıştır.

Trafik Yönetim Sistemleri bünyesinde ülkemizde kullanılan çözümler aşağıdaki ana başlıklar altında sınıflandırılabilir.

** Akıllı kavşak yönetim sistemleri

** Plaka okuma ve araç sınıflandırma sistemleri

** Tünel görüntüleme ve yönetim sistemleri

** Yönlendirme ekran çözümleri

** Park ve hatalı sürüş ihlal sistemi (Hatalı park, ters yön, taralı alan ihlali vb..)

** Kırmızı ışık ve hız ihlal sistemleri (Kırmızı ışık, hız, ters yön, taralı alan, hatalı park vb.. )

** Trafik yoğunluğu tespit sistemleri

Hikvision uzun yıllardır gerek Çin’de gerekse Orta Doğu ve Avrupa pazarında çok çeşitli Trafik Yönetim Çözümleri’ni müşterilerine sunmaktadır. Yaptığı yatırımlar ve Ar-Ge gücü ile her zaman sektöre öncülük etme hedefinde olan Hikvision, diğer üreticilere göre fark yaratan çözümleri, uç noktada görüntü işleme teknolojileri, yapay zeka destekli görüntüleme ve araç tespit çözümleri ile bir sistemde ihtiyaç duyulabilecek tüm çözümleri tek bir çatı altında sunmaktadır.

Hikvision’ın sunduğu ve sektörde de en çok ihtiyaç duyulan öncü teknolojilerden bazıları;

Akıllı kavşak yönetim sistemleri

Şehir için trafikteki en sorunlu noktaların başında kavşaklar gelir. Kavşak kelimesinin sözlük anlamına baktığımızda da aslında bize yaşadığımız sorunlara ilişkin bir çok şeyi açıklar nitelikte. “Farklı istikametlerdeki yolların birbiri ile aynı düzlemde kesiştiği, farklı yönlerden gelen araçların emniyetle birbirlerinin güzergahlarından geçtiği veya yön değiştirdiği nokta”.

Kavşaklar ilk olarak ön tanımlı süreler boyunca yanan trafik lambaları ile kontrol edilmeye çalışılmıştır. Fakat zamanla araç yoğunluğu artıp kavşakların katılım noktalarında araç kuyrukları oluşmaya başlayınca sadece süre tanımlayarak kavşakların yönetimi mümkün olmamaya başlamıştır ve daha adaptif bir sistem kullanma ihtiyacı doğmuştur. Daha önce değindiğimiz kütle sensörleri ile katılımlardaki araç kuyruklarının uzunluğu tespit edilmeye başlanmış ve kuyruk uzunluklarına bağlı da trafik lamba süreleri dinamik olarak değiştirilmeye başlamıştır.

Hikvision ise bu soruna daha yenilikçi bir çözüm getirerek kameralar ile araç kuyruk uzunluklarını ve kuyruktaki araçların hareket durumlarını tespit etmekte ve bunu yapay zeka algoritmaları ile birleştirerek tamamen akıllı bir kavşak yönetim sistemi sunmaktadır.

Plaka okuma ve araç sınıflandırma sistemleri

Özellikle kritik geçiş güzergahlarında, şehir giriş ve çıkışlarında Plaka Okuma Sistemleri hem kamu güvenliği hem de trafikteki araçların kayıt altına alınması, ihlallerin delillendirilmesi için olmazsa olmaz sistemlerden bir tanesidir. Geleneksel sistemlerde standart kameralarla alınan görüntüler merkezdeki sunucular veya sahadaki terminallerde işlenerek plaka okuma işlemi gerçekleştirilmektedir. Özellikle merkezi sunucularda bu işlemin yapılması devasa bant genişliklerine ve görüntü işleme sunucularına gereksinim duymaktadır.

Hikvision’ın yenilikçi çözümleri yine uç noktada, kamera üzerinde bu analizleri yaparak merkezi sunucuların yükünü minimuma indirmekte ve sadece araç bilgilerini içeren text datasını ve aracın belli adetteki fotoğrafını depolanmak üzere merkeze göndermektedir.  Tek bir fotoğraf üzerinden araç plaka, tip, model, sürücü ve yolcu eşgali, emniyet kemeri kullanımı gibi bilgilere erişilebilmektedir.

Park ve hatalı sürüş ihlal sistemi

Şehir içi trafikte aksamalara sebep olan en önemli sorunlardan birisi de şüphesiz hatalı parklanmadır. Yoğun bir cadde üzerinde veya dar bir yolda bir çok kez hatalı park sebebi ile trafiğin sıkıştığının veya durma noktasına geldiğinin hepimiz şahidi olmuşuzdur.

Benzer şekilde yine tek yön olarak trafiği düzenlenmiş dar sokaklarda veya kritik caddelerde yolunu kısaltmak için ters yöne girmiş sürücüler de trafik sorununa bir boyut daha eklemektedirler. Hatalı şerit değiştiren veya U dönüşü yapan, taralı alanları ihlal ederek yollarda dar boğazlara sebebiyet veren sürücüler de keza şehir içlerindeki trafik sorunun en büyük nedenlerindendir.

Görüntüleme sistemlerinin öncüsü Hikvision bu nokta da yine yenilikçi bir çözüm geliştirmiş ve yapay zeka destekli tek bir kamera üzerinde tüm bu fonksiyonları toplayarak yine müşterilerine eşsiz bir kullanıcı deneyimi yaşatmayı öngörmüştür.

PTZ olarak isimlendirilen hareketli bu kamera ön tanımlı alanları sürekli tarayarak yapay zeka desteği ile araçları tespit etmektedir. Akabinde ihlal algoritmalarını uygulayarak ihlale sebebiyet veren araçları belirlemekte ve bu araçlara yine Hikvision’ın patentli teknolojisi olan “Rapid Focus”, hızlı fokuslanma özelliği ile yaklaşarak araç plakasını/araç resmini otomatik olarak alarak merkeze göndermektedir.

Hikvision tarafından geliştirilen bu özel çözüm kolluk kuvvetleri veya yerel yönetimler tarafından kullanıldığı gibi aynı zamanda özel sektörde fabrika alanlarında, üniversite yerleşkelerinde de rahatlıkla tercih edilebilecek kullanımı kolay bir çözümdür.