Tünellerde yangın algılama sistemi uygulaması

Son yıllarda elektronik ve haberleşme sistemlerinde gördüğümüz yeni teknolojilerin yansımaları yangın algılama sistemlerinde de yeni teknolojilerin kullanılmasına zemin hazırlamaktadır. Her konuda baş döndürücü hızla gelişim gösteren elektronik algılama (sensor) sistemleri son yıllarda fiber optik alt yapıyı da kullanarak yeni algılama teknolojilerini sektörümüzün kullanımına açmıştır.

Özellikle yüksek tavanlı üretim alanları, kablo galerileri ve araç tünelleri gibi mahallerde kullanılan noktasal tip dedektör, ışın tipi duman dedektör, hava emmeli dedektör gibi bilinen algılama yöntemlerinin kullanılması işletmenin servis ve bakım maliyetlerini çok arttırmaktadır. Fiber optik doğrusal yangın algılama sistemi kullanım ve bakım kolaylıkları sayesinde İşletmelere büyük oranda zaman ve para kazandırmaktadır. Bu yeni algılama teknolojisi sayesinde yangının yeri, boyutu ve yayılma yönü sistem merkezi tarafından anlık olarak izlenebilmekte ve kontrol edilebilmektedir. Bu özellik sayesinde işletmenin yangın ekibinin veya itfaiyenin yangına müdahalesi daha kolay ve hızlı olmaktadır. İşte tüm bu nedenlerden dolayı otoyol veya raylı tünellerde fiber optik doğrusal yangın algılama sistemleri tercih edilmektedir.

Fiber optik doğrusal yangın algılama sistemi ile tünellerde DTS -Distributed Temperature Sensor- teknolojisini kullanmaktayız. Bu sistem sayesinde son yıllarda geliştirilmiş tam bir dijital veri (yangın sırasında oluşan sıcaklık değişimi) akışı sağlamakta ve DTS cihazları sayesinde tünel içinde oluşabilecek bir yangın çok hızlı bir şekilde 5km’lik menzilde 1m’lik hata ile tünel içinde yangının çıktığı yeri tespit edebilmektedir. Yangın yerini tespit ettikten sonra DTS cihazının ModBus TCP/IP çıkışı ile tünel elektromekanik kumanda sistemi Scada’ya bilgi göndermekte ve tünel içindeki elektromekanik sistemleri örneğin JetFan sistemlerini harekete geçirmektedir. Bunlar yukarda belirttiğim gibi en uç noktalar olan bir uç’ta fiber optik sensör kablo diğer uç’ta Scada’nın yazılım platformu arasında inanılmaz bir dijital veri akışı yapılmaktadır.                                                                                                         

DTS teknolojisinde yangının algılanması EN54-22 onaylı Bandweaver FireFiber sensör kablo üzerinden yapılmaktadır. Bu sistemin en önemli avantajlarından birisi kontrol ünitesine gömülü gelen yazılım sayesinde tünel içinde sanal yangın zonları oluşturulabilmesidir. Bu sayede tünelin genelinde döşenen FireFiber sensor kablo geçiş yaptığı bölge özelliklerine göre adreslenebilmekte ve alarm eşik değerleri her yangın zonu için İşletmenin isteğine bağlı olarak belirlenebilmektedir.

Tünel içi uygulaması

Benzer bir uygulama 2018 yılı kasım ayı içinde İzmir-Manisa arasındaki Sabuncubeli tünelinde sistemin malzeme temini yapılarak devreye alınmıştır. Bu projede yaklaşık 4,5 km’lik ikiz iki tüpten oluşan tünel içinde oluşacak bir yangının hızlı ve doğru bir şekilde algılanması amaçlanmıştır. Tünel sürekli araçların hareket ettiği, tozlu ve kirli bir ortama sahiptir. Bu nedenle tünel içinde bakıma ihtiyaç gösterecek elektronik cihazların uzun süreli kullanımı mümkün değildir. Tünelin tavanına monte edilen EN54-22 onaylı FireFiber sensör kablosu ortamdaki rutubetten ve korozif etkilerden hiçbir şekilde etkilenmez. Tünel içinde kullanılan yangın algılama sisteminde hiçbir elektronik cihaz veya sensör kullanılmamış sadece tünelin tavanına monte edilen toplam 10.000m FireFiber sensör kablo ile bu sensör kabloyu izlemek için 2 adet 2 kanallı ve 5km menzilli EN54-22 onaylı Bandweaver FireLaser DTS f/o doğrusal yangın algılama kontrol paneli kullanılmıştır. Bu projede kullanılan FireLaser DTS’ in her bir kanalı 5000m menzillidir. Paneller birbiri ile tam yedekli (Full Redundant) olarak çalışmaktadır.
FireLaser Kontrol ünitesine direk bağlanan FireFiber sensor kablosunun her 200 m’si bir yangın zonu olarak programlanmış ve tünelde toplam 23 yangın zonu oluşturulmuştur. FireLaser f/o doğrusal yangın algılama kontrol paneli yangını algıladığında yangının çıktığı yerin ve yangın zonu bilgilerini anında Scada tünel yönetim sistemine ModBus TCP/IP protokolü üzerinden gönderebilmektedir. Böylelikle tanımlanmış yangın senaryosuna uygun olarak tünel içindeki elektromekanik sistemleri- örneğin JetFan sistemlerini- Scada sistemi yazılımı ile harekete geçirmektedir.

Ayrıca tünel içindeki yangın dolaplarının ve yangın ihbar butonlarının durumu adreslenebilir izleme modülleri vasıtası ile ZETTLER MZX Ana Yangın Kontrol Panellerine bildirmektedir. MZX yangın kontrol paneli de ZETTLER CCU3 ModBus arabirim ünitesi yardımı ile yangın dedektörleri, yangın ihbar butonları ve adresli yangın izleme modüllerinin durumlarını (alarm, arıza ve izole) Tünel Scada sistemine aktarmaktadır. ZETTLER MZX Yangın Kontrol Panelleri aynı zamanda tesisin elektrik dağıtım odalarında (EDB) ve Tünel kontrol merkezinde bulunan noktasal tip duman ve/veya sıcaklık algılama dedektörlerini izleyerek bu kritik mahalleri de kontrol altında tutmaktadır. Sabuncubeli Tünelinde 2 adet olmak üzere her biri 2 loop ZETTLER MZX paneller kullanılmıştır. Toplam yaklaşık 600 adet adresli Yangın Algılama noktasından oluşmaktadır.

Her iki sistem birbiriyle izleme ve kontrol modülleri ile entegre edilmiştir. Bu sayede Sabuncubeli Tüneli içinde ve elektrik dağıtım odalarında oluşacak bir yangın veya arıza durumu daha başlangıç aşamasında Tünel kontrol ve izleme merkezindeki Scada ekranından görülerek gerekli kontrol ve müdahaleler ilgili ekipler tarafından hızla yapılabilmektedir.

Fiber optik doğrusal yangın algılama sisteminin bileşenleri

Fiber optik doğrusal yangın algılama sistemin çalışması esas olarak fiber optik doğrusal yangın algılama sensör kablosu ile ortamdaki sıcaklığı ölçüp, değerlendirmesi için DTS kontrol paneline iletilmesi prensibine dayanır. Kontrol paneli de bu bilgileri iç bünyesinde gömülü gelen karmaşık yazılımlar ile “°C” cinsinden hesaplayarak kullanıcıya iletir. Kısacası bu sistem sadece ve sadece sahada fiber optik doğrusal yangın algılama sensör kablosu ile kontrol merkezi odasında DTS Kontrol Paneli olmak üzere 2 ana bileşenden oluşur. Tesis içinde hiçbir elektronik cihaz yoktur. Bu nedenle sistemin bakım ve servis hizmeti kolaylıkla kısa süre içinde yapılabilmektedir.

Bandweaver FireLaser DTS Ünitesi

*Tek bir DTS ünitesi ile 20.000 mt’ye kadar fiber optik algılama mesafesi Class A kurulum ile 90.000m2, Class B kurulum ile 180.000m2, 

* +/- 1 m yanılma payı ile yangının başladığı yeri bildirebilmesi,

 *+/- 1 °C hassasiyet ile çalışabilme;
*Her yangın zonu için ayrı;

a ) 2 farklı seviyede sabit sıcaklık ve

b ) sıcaklık artış hızı ve

c ) komşu zonlarda ki %’sel değişikleri
programlayarak yangın alarm bilgisi alabilme,  

*48 adet röle çıkışı programlayabilme,

*SCADA sistemi için Modbus TCP/IP çıkışı,

*Ethernet için TCP/IP bağlantısı.

*-10 °C .... + 55 °C

Bandweaver FireFiber Sensor Cable

*2 adet bağımsız MM 62,5/125µm aleve dayanıklı ve Halojensiz izolasyonlu fiber,

*Kablo Dış Kılıfı HDPE  LSZH – 3,2mm, 1,8mm Çelik tüp içinde korumalı

*Hem sıcak gazları (konveksiyon enerjisi) hem de yansıma enerjisini (radyasyon)
algılamayabilme.
*Harici/ Dahili ve / veya Ex-Proof alanlarda
kullanıma uygun FireFiber yangın sensör kablosu,

*-50 °C .... + 150 °C

*Hem FireLaser DTS ünitesi hem de FireFiber Sensör kablosu birlikte EN54-22 onaylıdır.

F/o sensör kablo ile diğer uygulama alanları

** Endüstriyel Tesislerde yüksek tavanlı Üretim Alanları,
** Kablo galerileri ve Tesis içinde elektriksel kablo yolları,

** Konveyör hatları veya kabinleri,

** Yüksek sıcaklıklara sahip fırın çevresi,

** Soğuk hava depoları,

** Tozlu veya çeşitli partiküllerin bulunduğu alanları, Ex proof ortamlar,

** Yüksek tavana sahip asma tavan içi bölmeler,

** Raflı sistemlerinin bulunduğu Depolarda raf adreslemesi,

** Tahıl ambarı ve depoları,

** Askeri tesislerde mühimmat depoları,

** Madenler,

** Asma köprüler,

** Barajlarda su sızıntısını yakalamak için kullanılmaktadır.

Bandweaver FireLaser DTS sistemi endüstriyel tesislerde yangına neden olabilecek tüm olayları tespit ederek, İşletme içinde oluşabilecek bir yangında insanların tahliyesini güvenli ve hızlı bir şekilde sağlayabilmektedir.